ΠΛΟΙΑΡΧΟΣ ΝΕΜΟ - 20.000 ΛΕΥΓΕΣ ΥΠΟ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

Το δεύτερο πιο γνωστό μυθιστόρημα του Ιουλίου Βερν, με το οποίο ξεκινήσαμε και το αφιέρωμά μας είναι το γνωστό σε όλους μας «20.000 λεύγες υπό τη θάλασσα», στην υπόθεση του οποίου αναφερθήκαμε προχθές. 

Όμως, εκτός από την υπόθεση που είναι ιδιαίτερα πρωτότυπη, όχι μόνο για την εποχή που γράφτηκε το βιβλίο, αλλά και για τις μέρες μας, μεγάλο ενδιαφέρον προκαλεί ο κεντρικός ήρωας και πλοίαρχος του μοναδικού υποβρύχιου όλων των εποχών, ο πλοίαρχος Νέμο, ο οποίος μάλιστα εμφανίζεται και στο Μυστηριώδες νησί σε προχωρημένη πια ηλικία.

Ο Νέμο, λοιπόν, είναι ένας από τους πιο διάσημους ήρωες της κλασικής μυθιστοριογραφίας και, ταυτόχρονα, η πιο μυστηριώδης μορφή, καθώς δεν γνωρίζουμε πολλά πράγματα για αυτόν και το παρελθόν του. Αλήθεια πόσα πράγματα γνωρίζουμε για τον πλοίαρχο Νέμο; Αυτά που γνωρίζουμε είναι ότι πρόκειται για μια επιστημονική διάνοια, πολύ μπροστά από την εποχή του, ο οποίος ταξιδεύει στα βάθη της θάλασσας μέσα σε ένα ειδικά διαμορφωμένο υποβρύχιο, τον Ναυτίλο, το οποίο ναυπηγήθηκε σε ένα έρημο νησί, για ευνόητους λόγους. Το πραγματικό του όνομα ήταν Πρίγκιπας Ντακκάρ, και ήταν γιος ενός Ινδού μαχαραγιά, πριν γίνει ο γνωστός μας πλοίαρχος Νέμο. Ο Νέμο είναι ψυχρός και μισεί τον ιμπεριαλισμό, όπως αυτός εκπροσωπείται από τη Βρετανική Αυτοκρατορία εκείνης της εποχής. Ο Νέμο εχθρεύεται τη Βρετανική Αυτοκρατορία εξαιτίας της κατάκτησης των Ινδιών από αυτή. Ο Νέμο έχασε το βασίλειο του στην ινδική επανάσταση του 1857 και οι Βρετανοί σκότωσαν τη σύζυγο και τα παιδιά του. Από τότε εγκατέλειψε τα εγκόσμια, σχεδίασε το Ναυτίλο, τον ναυπήγησε και με πλήρωμα μόνο πιστούς του ακολούθους διασχίζει τις θάλασσες πολεμώντας την αδικία και τον ιμπεριαλισμό. Θεωρεί τον εαυτό του άνθρωπο χωρίς πατρίδα, δεν ενδιαφέρεται για τις υποθέσεις που συμβαίνουν στην ξηρά, παρεμβαίνει προς βοήθεια των καταπιεσμένων, εφοδιάζοντάς τους με χρυσάφι (όπως έκανε στην περίπτωση των Κρητικών που πολεμούσαν εναντίον των Οθωμανών στην επανάσταση του 1821) ή σώζοντας ανθρώπους. Η προέλευση του ονόματος Νέμο, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς παραπέμπει στην αρχαιοελληνική ρίζα του ρήματος «νέμω», που σημαίνει «αποδίδω αυτό που οφείλεται», αλλά έχει και λατινική προέλευση και σημαίνει «κανένας».

Στο Μυστηριώδες Νησί ο πλοίαρχος Νέμο αποκαλύπτει ότι είναι ο Πρίγκιπας Ντακκάρ, γιος του μαχαραγιά Μπούντελχαντ της Ινδίας και απόγονος του μουσουλμάνου σουλτάνου Φατέχ Αλή Τιπού του Βασιλείου της Μυσόρης. Ο Νέμο έχει ευρωπαϊκή μόρφωση, γνωρίζει γαλλικά, αγγλικά, γερμανικά και λατινικά. Η βιβλιοθήκη και η συλλογή τέχνης που έχει στο υποβρύχιό του δείχνουν ότι πρόκειται για άνθρωπο με έφεση στον πολιτισμό και τις τέχνες. Επίσης, ξέρει να παίζει και εκκλησιαστικό όργανο.

 Στο μυστηριώδες νησί ο Νέμο πεθαίνει από γηρατειά πάνω στο Ναυτίλο. Οι ναυαγοί του νησιού, οι οποίοι έχουν ευεργετηθεί από τον πλοίαρχο φροντίζουν ώστε αυτός να ταφεί σύμφωνα με τις τελευταίες επιθυμίες του. Ο Νέμο εκμυστηρεύεται στον Άροναξ ότι πρόθεσή του ήταν να γράψει την ιστορία της ζωής του, την οποία θα σφράγιζε σε ένα αδιάβροχο και αβύθιστο κουτί, το οποίο θα άφηνε στη θάλασσα ο τελευταίος επιζών του Ναυτίλου. Μια αβύθιστη κάσα ξεβράζεται στο μυστηριώδες νησί, και περιέχει εργαλεία, όπλα, επιστημονικά όργανα, έναν άτλαντα, βιβλία, χαρτί για γράψιμο και ρουχισμό. Όλα αυτά είναι σφραγισμένα μέσα σε έναν θύλακα από ψευδάργυρο. Έτσι, το υποβρύχιο βυθίζεται με τη σορό του μέσα  στα νερά του σπηλαίου της Νήσου Λίνκολν του Νότιου Ειρηνικού. Λίγο καιρό μετά τόσο το σπήλαιο όσο και το νησί ολόκληρο ανατινάζονται από την έκρηξη του ηφαιστείου αφήνοντας για πάντα τον πλοίαρχο Νέμο στην ησυχία της θάλασσας.

Στις 20.000 λεύγες υπό τη θάλασσα ο Νέμο ήταν περίπου 40 ετών. Μέσα στο Ναυτίλο χρησιμοποιεί μόνο προϊόντα που προέρχονται από τη θάλασσα, όπως το γάλα που προέρχεται από φάλαινα, ή ο καπνός που τον παίρνει από ένα είδος φυκιού. Αναφορικά με τις πολιτικές του απόψεις δεν αναφέρει και πολλά πράγματα, πέραν από το ότι μισεί την καταπίεση. Γι’ αυτό δεν διστάζει να ταυτιστεί με τους καταπιεσμένους, τους φτωχούς, και όσους άδικα δέχονται επίθεση κι είναι αδύναμοι. Όταν ο καθηγητής Άροναξ τον κατηγορεί ότι παραβιάζει το ναυτικό και το διεθνές δίκαιο βυθίζοντας πολεμικά πλοία, ο πλοίαρχος του απαντά ότι υπερασπίζεται τον εαυτό του, και οι νόμοι της ξηράς δεν ισχύουν στο βυθό της θάλασσας. Ο πλοίαρχος είναι αφοσιωμένος στο πλήρωμά του, και παρότι οξύθυμος διατηρεί τον πλήρη αυτοέλεγχο του εαυτού του. Είναι αυτός που σχεδίασε τα περισσότερα από τα βασικά χαρακτηριστικά του υποβρυχίου του, όπως είναι τα συστήματα πλοήγησης. Έχει πολλές γνώσεις στη θαλάσσια βιολογία κι έχει διαβάσει όλα τα βιβλία που βρίσκονται στο Ναυτίλο. Επινοεί καινοτόμες λύσεις στα διάφορα προβλήματα. Ο Ναυτίλος προσφέρει μια πολυτελή ζωή, ο ίδιος όμως έχει λιτές συνήθειες. Το έμβλημά του είναι ένα μεγάλο χρυσό Ν πάνω σε μαύρο φόντο, σύμφωνα με την περιγραφή της σημαίας που ύψωσε στην Ανταρκτική.

Τέλος, δεν υπάρχει σοβαρός λόγος να αναφερθούμε σε κάποια χρονολογικά σφάλματα μεταξύ των μυθιστορημάτων «20.000 λεύγες υπό τη θάλασσα» και «Το μυστηριώδες νησί», διότι πολύ απλά στη λογοτεχνία δεν χωρούν λάθη, παρά μόνο η ανεξάντλητη φαντασία του δημιουργού της. Για το λόγο αυτό καλό είναι να διαβαστούν και τα δύο βιβλία χωρίς να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στις ημεροχρονολογίες, μιας και πρόκειται για λογοτεχνία επιστημονικής φαντασίας και όχι για ιστορία, όπου έχουν σημασία οι χρονολογίες.  Το μόνο που έχει σημασία είναι να απολαύσουμε τα δύο αυτά μυθιστορήματα όπως είναι στο πρωτότυπο – μεταφρασμένα στα ελληνικά - και όχι στις διασκευές τους…