ΞΕΝΗ ΚΛΑΣΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - ΙΟΥΛΙΟΣ ΒΕΡΝ

Ξεκινάμε φυσικά με τον έναν και μοναδικό Ιούλιο Βέρν, τον γνωστό Γάλλο μυθιστοριογράφο, ποιητή και θεατρικό συγγραφέα. Ο Ιούλιος Βέρν έγινε γνωστός εξαιτίας των βιβλίων επιστημονικής φαντασίας που συνέγραψε. Τα πιο γνωστά του μυθιστορήματα είναι «Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες», «20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα», «Ταξίδι στο κέντρο της Γης». Μάλιστα θεωρείται ο πατέρας της επιστημονικής φαντασίας. Γεννήθηκε στη Νάντ το 1828, ο πατέρας του ήταν δικηγόρος και η οικογένειά του ανήκε στους ευγενείς. 

Ο Ιούλιος αγάπησε από νωρίς τη θάλασσα και τις περιπέτειες. Ο πατέρας του ήθελε να τον πάρει στο γραφείο. Ο πατέρας του ήταν πολύ αυστηρός και πειθαρχημένος. Όταν ο Ιούλιος έγινε 9 ετών στάλθηκε μαζί με τον αδελφό του Παύλο σε οικοτροφείο. Ο Ιούλιος τελείωσε το γυμνάσιο, του άρεσε να ζωγραφίζει ευφάνταστες εικόνες για διάφορες μηχανές και εφευρέσεις του μέλλοντος. Με τα λατινικά και τα ελληνικά δεν πολυασχολιόταν διότι δεν τον ενδιέφεραν. Μετά το λύκειο πήγε στο Παρίσι για να σπουδάσει νομικά και να γίνει δικηγόρος, κάτι που δεν τον ενδιέφερε ιδιαίτερα. Τον πρώτο χρόνο στο Παρίσι σε συνεργασία με τον Μισέλ Καρέ άρχισε να γράφει λιμπρέτα για όπερες, ξαναγύρισε στα νομικά, προκειμένου να ευχαριστήσει τον πατέρα του αλλά το 1851 δημοσιεύτηκαν σε ένα λογοτεχνικό περιοδικό δύο μικρές ιστορίες του «Τα πρώτα καράβια του μεξικανικού ναυτικού» και «Ταξίδι με αερόστατο», αποκαλύπτοντας το πραγματικό ταλέντο του Ιούλιου Βέρν, να περιγράφει με απολαυστικό τρόπο εξωφρενικές περιπέτειες και ταξίδια, δίνοντας έξυπνα επιστημονικά και γεωγραφικά στοιχεία έναν αέρα αληθοφάνειας στα κείμενά του. Ο πατέρας του για να τον συνετίσει απέσυρε την οικονομική βοήθεια που παρείχε στον Ιούλιο προκειμένου αυτός να γίνει δικηγόρος, κι έτσι ο τελευταίος αναγκάστηκε να εργαστεί ως χρηματιστής. Ήταν η εποχή που γνώρισε τον Βίκτωρα Ουγκώ και τον Αλέξανδρο Δουμά. Το να γράφει ερασιτεχνικά θεατρικά έργα ήταν κάτι πολύ διασκεδαστικό από το να γράφει έργα για να ζήσει. Το πρώτο του μυθιστόρημα ταξιδιωτικό ήταν το Ξεχειμώνιασμα στους πάγους. Με την ενθάρρυνση της γυναίκας του συνέχισε να γράφει. Κι όμως ο Ιούλιος Βερν, που όλοι θαυμάζουμε σήμερα, δυσκολεύτηκε πάρα πολύ να βρει εκδότη να εκδώσει τα έργα του. Το 1862 ο Βερν γνωρίζει τον εκδότη Ετζέλ, ο οποίος διάβασε το βιβλίο του για την εξερεύνηση της Αφρικής με αερόστατο, βιβλίο το οποίο είχαν απορρίψει άλλοι εκδότες ως υπερβολικά επιστημονικό. Ο Ετζέλ βοήθησε τον Βερν να το ξαναγράψει, κι έτσι το βιβλίο αυτό κυκλοφόρησε το  1863 υπό τον τίτλο «Πέντε εβδομάδες με αερόστατο». Το βιβλίο σημείωσε μεγάλη επιτυχία, κι έτσι ο Ετζέλ έγινε ο μοναδικός εκδότης του Ιούλιου Βερν.

Τα βιβλία του Ιούλιου Βερν απευθύνονταν σε νεανικό και αρσενικό μορφωμένο κοινό, κι ήταν επιτυχημένος στη Γαλλία, σε όλη την Ευρώπη και την Αμερική. Η μεγαλύτερη επιτυχία του Ιούλιου Βερν ήταν «Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες», το οποίο έχει γυριστεί και ταινία με εξίσου μεγάλη επιτυχία. Μετά το θάνατο του εκδότη του και την ανάληψη της επιχείρησης από τον γιό του Ετζέλ ο Βερν άρχισε να γράφει πιο σκοτεινά έργα. 

Το 1863 ο Βερν είχε γράψει ένα μυθιστόρημα με τίτλο «Το Παρίσι στον 20^ο αιώνα» με κεντρικό ήρωα έναν νεαρό άνδρα, ο οποίος ζει σε έναν κόσμο με γυάλινους ουρανοξύστες, τρένα μεγάλης ταχύτητας, αυτοκίνητα που κινούνται με φυσικό αέριο, αριθμομηχανές κι ένα παγκόσμιο δίκτυο επικοινωνιών, όμως μη μπορώντας να βρει την ευτυχία έχει τραγικό τέλος. Ο Ετζέλ θεωρούσε το συγκεκριμένο μυθιστόρημα ιδιαίτερα απαισιόδοξο και πρότεινε στο Βερν να περιμένει 20 χρόνια πριν το εκδώσει. Ο Βερν έκρυψε τόσο καλά το μυθιστόρημα αυτό που ανακαλύφθηκε το 1989 και δημοσιεύτηκε το 1994.

Η καινοτομία στη γραφή του Βερν ήταν ότι συνάρπασε τη φαντασία των ανθρώπων. Έκανε τους ανθρώπους να κοιτάξουν ψηλά στον ουρανό, να αναρωτηθούν αν μπορούν πράγματι να φτάσουν στη Σελήνη. Σήμερα παρόλο που ο άνθρωπος έχει πάει στο φεγγάρι, τα αυτοκίνητα είναι γρήγορα, και υπάρχουν και μοντέλα που κινούνται με εναλλακτικές μορφές ενέργειας, τα έργα του Ιούλιου Βερν συναρπάζουν όλους, μικρούς και μεγάλους.

Εμείς σήμερα θα ασχοληθούμε με το μυθιστόρημα του Βερν «20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα», στο οποίο περιγράφεται το ταξίδι του καθηγητή Άροναξ μέσα στο υποβρύχιο του πλοιάρχου Νέμο, το Ναυτίλο, προφητεύοντας την εφεύρεση του υποβρυχίου, και δίνοντας μαγικές περιγραφές του βυθού της θάλασσας.

Ο πλοίαρχος Νέμο, αγανακτισμένοι από την κοινωνική αδικία που επικρατεί στη Γη αποφασίζει να ζήσει στον δικό του κόσμο. Για τον λόγο αυτό κατασκευάζει ένα περίεργο πλοίο, το Ναυτίλο, το οποίο μπορούσε με πολύ άνεση να πλέει τόσο στην επιφάνεια όσο και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, εμβολίζοντας διάφορα καράβια που αρμένιζαν στον ωκεανό. Στη θέα αυτού του περίεργου πλοίου όλοι οι ναυτικοί τρομοκρατούνται. Για τον λόγο αυτό οργανώνεται μια ειδική αποστολή, προκειμένου να κυνηγήσουν αυτό το θαλάσσιο κήτος. Μήνες τριγυρνούν στις θάλασσες χωρίς να το ανακαλύψουν, ώσπου πάνω που αποφάσιζαν την επιστροφή τους πέφτουν πάνω στο Ναυτίλο. Το τέρας, που δεν είναι άλλο από το Ναυτίλο, ρίχνει εναντίον τους καταιγισμούς νερού με αποτέλεσμα από το τράνταγμα να πέσει ο καθηγητής Αρονάξ στη θάλασσα. Οι άλλοι δύο, ο Σύμβουλος και ο Νεντ, πέφτουν κι αυτοί στη θάλασσα για να τον σώσουν. Παλεύουν με τα κύματα, ώσπου κατάκοποι βρίσκονται γαντζωμένοι πάνω στο κήτος, μέσα από το οποίο κάποιοι ένοπλοι τους συλλαμβάνουν και τους οδηγούν μπροστά στον πλοίαρχο Νέμο. Παραμένουν μέσα στο Ναυτίλο αιχμάλωτοι αλλά και ελεύθεροι αρκεί να μείνουν μέσα στο πλοίο. Ο Νέμο τους συμπεριφέρεται περισσότερο σαν επισκέπτες παρά σαν φυλακισμένους.

Ο Βερν όταν ήταν εν ζωή θεωρούσε ότι δεν τον είχαν πάρει σοβαρά στη γαλλική λογοτεχνία. Μάλιστα, πέθανε με τον καημό ότι ήταν λογοτέχνης δεύτερης διαλογής. Ο Βερν ήταν ο συγγραφέας που δημιούργησε μοναδικούς, θρυλικούς χαρακτήρες κι ήταν μοναδικοί γιατί ο ίδιος ήταν οπαδός του επιστημονισμού, του θετικισμού και της ουτοπίας του 19^ου αιώνα, που τον 20^ο αιώνα θα δώσει τη θέση της στη δυστοπία, με σημαντικό εκπρόσωπο τον Τζώρτζ Όργουελ. Τις εφευρέσεις αυτές ο Βερν φυσικά και δεν τις φαντάστηκε. Απλώς υπάρχει μια πιο λογική εξήγηση: οι επιστήμονες της εποχής πειραματίζονταν πάνω σε καινούργια πράγματα, τα οποία, όμως έδειχναν πραγματοποιήσιμα ενεργοποιώντας τη φαντασία των αναγνωστών. Για παράδειγμα το βιβλίο του Ταξίδι στο κέντρο της Γης βασίστηκε σε μια θεωρία κάποιου Σιμς, ο οποίος πρέσβευε ότι η Γη είναι τρύπια στους πόλους της. Μάλιστα και ο Έντγκαρ Άλαν Πόε είχε εμπνευστεί από αυτήν την θεωρία και είχε γράψει το μυθιστόρημά του «Περιπέτειες του Άρθουρ Γκόρντον Πιμ».

Ο Βερν λοιπόν ήταν σκεπτικιστής και προφήτης όχι τόσο στις μηχανές και στην τεχνολογική εξέλιξη, όσο στο γεγονός ότι τελικά η τεχνολογία και η πρόοδος μπορεί να δημιουργήσουν μεγάλα προβλήματα. Αυτό ήταν το πνεύμα του Βερν κι αυτό ήθελε να περάσει στα έργα του, παρόλο που ο ίδιος υπακούοντας στις παροτρύνσεις του εκδότης του Έτζελ είχε πάντα ένα καλό τέλος στα μυθιστορήματά του, κι αυτό γιατί ο εκδότης του πίστευε ότι η όποια αρνητική στάση απέναντι στην επιστήμη και την πρόοδο, θα έβλαπτε τις πωλήσεις των βιβλίων του, που στόχο είχαν το νεανικό αναγνωστικό κοινό.

Αυτό που έχω να επισημάνω είναι ότι ακόμα και σήμερα, που ο άνθρωπος έχει πάει στο φεγγάρι, και ακόμα παραπέρα, που ακόμα και το παγκόσμιο δίκτυο επικοινωνίας είναι μια πραγματικότητα, ο Βερν διαβάζεται απνευστί για έναν και μοναδικό λόγο: δημιουργεί το δικό του απομονωμένο αλλά αυτόνομο κόσμο, με όλα τα κομφόρ δίνοντας ταυτόχρονα νόημα στην έννοια της δικαιοσύνης, της ισότητας, της ισοτιμίας και της ισονομίας, αξίες, οι οποίες έχουν εξαφανιστεί από τον προηγμένο κόσμο που φαντάστηκε και περιέγραψε αλλά και ζούμε ο Βερν. Αυτό όμως φτάνει για να εξάψει τη φαντασία ακόμα και του σημερινού αναγνώστη, που τα έχει όλα με το πάτημα ενός κουμπιού. Ο Βερν λοιπόν εξακολουθεί να είναι επίκαιρος από την άποψη ότι ναι μεν ο ανθρώπινος πολιτισμός έφτασε στο απώγειο της εξέλιξής του, ξέχασε όμως αρχές και αξίες μιας άλλης εποχής, κυρίως μελλοντικής, αν θέλουμε να υπάρχουμε ακόμα ως άνθρωποι.

Συμβουλή: δώστε στα παιδιά σας να διαβάσουν τα κανονικά έργα του Βερν κι όχι τις διάφορες διασκευές που κυκλοφορούν, γιατί αυτές σκοτώνουν την κλασική λογοτεχνία. Καλύτερα να τα διαβάσουν και να τα ξαναδιαβάσουν και να το ευχαριστηθούν παρά να αγοράσετε μια διασκευή, που από το ένα κεφάλαιο στο άλλο έχετε χάσει και τον μπούσουλα και τη μπάλα. Άλλωστε η αξία του Βερν έγκειται στις καταπληκτικές περιγραφές του, οι οποίες λείπουν από τις περιγραφές, κατακρεουργώντας τα μεγαλύτερα έργα της λογοτεχνίας. Καλή ανάγνωση … με όποιο κι αν αρχίσετε μην σταματήσετε μέχρι να τα διαβάσετε όλα …