Το σχίσμα των δύο Εκκλησιών - 5ο μέρος

Ο πάπας Νικόλαος αποφάσισε να πιέσει περισσότερο προς τη μη αναγνώριση του Φωτίου, αναφέροντας ότι δεν θεωρούσε πια τον Ιγνάτιο καθηρημένο. Η νέα αυτή τροπή των γεγονότων αντιμετωπίσθηκε με σύνεση από την Κωνσταντινούπολη, οι παπικές επιστολές έμειναν αναπάντητες, κυρίως εξαιτίας της αντικανονικής παρέμβασης της Ρώμης στα εσωτερικά της εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως. Ο πάπας Νικόλαος συγκάλεσε σύνοδο τον Αύγουστο του 863 στο ναό του αποστόλου Πέτρου, και η οποία συνεχίσθηκε στο ναό του Σωτήρος του Λατερανού. Στη σύνοδο αυτή καθαιρέθηκε ο Φώτιος, επειδή χειροτονήθηκε αντικανονικά, αποδοκιμάστηκε ως αυθαίρετη η υπέρβαση αρμοδιοτήτων των παπικών αντιπροσώπων Ζαχαρία και Ροδοάλδο στην Πρωτοδευτέρα σύνοδο του 861, από τους οποίους ο μεν πρώτος καθαιρέθηκε αμέσως, ενώ ο δεύτερος καθαιρέθηκε το επόμενο έτος, δηλ. το 824 και τέλος αναγνώρισε ως κανονικό πατριάρχη τον Ιγνάτιο, υπό τον όρο ότι αυτός θα σεβόταν τα δικαιώματα του παπικού θρόνου στη Βουλγαρία. Το 865 ο πάπας Νικόλαος προσπάθησε αν απευθύνει μια πιο μετριοπαθή επιστολή προς τον βυζαντινό αυτοκράτορα, όμως η δριμεία απάντηση του Μιχαήλ Γ΄, η οποία συντάχθηκε από τον Φώτιο, εκφράζοντας την αποδοκιμασία του για την πολιτική του παπικού θρόνου και τη σαφή συνείδηση του θρόνου της Κωνσταντινούπολης για πλήρη ανεξαρτησία αυτού από τον παπικό θρόνο. Στη δεύτερη επιστολή του ο πάπας Νικόλαος, της οποίας συντάκτης φέρεται να είναι ο Αναστάσιος ο Βιβλιοθηκάριος, εκφράζεται η εμμονή του παπικού θρόνου στις γνωστές θέσεις του Φωτίου για το ζήτημα του Ιγνατίου, και προβάλλει πιο επιτακτικά το παπικό πρωτείο έναντι του πατριαρχικού θρόνου της Κωνσταντινούπολης. Σύμφωνα, λοιπόν, με την παπική θεωρία, μόνο οι πατριαρχικοί θρόνοι της Ρώμης, της Αλεξάνδρειας και της Αντιοχείας, ως άμεσα ή έμμεσα συνδεόμενοι με τον απόστολο Πέτρο, δικαιούνταν να διεκδικήσουν πατριαρχική τιμή. Η πολεμική των επιστολών αυτών είχε συνέπειες στο ιεραποστολικό έργο του θρόνου της Κωνσταντινούπολης στη Βουλγαρία. Ο ηγεμόνας των Βουλγάρων Βόρις – Μιχαήλ επιδίωξε να αποκτήσει την εκκλησιαστική του ανεξαρτησία από την Κωνσταντινούπολη με την πατριαρχική οργάνωση της εκκλησίας της Βουλγαρίας, η οποία όμως είχε ιδρυθεί από βυζαντινούς ιεραποστόλους. Όταν υπέβαλε το αίτημα αυτό ο Βόρις στο πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης, φυσικά, ο ιερός Φώτιος αρνήθηκε. Έτσι ο ηγεμόνας της Βουλγαρίας το Αύγουστο του 866 απέστειλε πρεσβεία στον παπικό θρόνο με το ίδιο αίτημα και με ένα κατάλογο 114 ερωτήσεων. Ο πάπας Νικόλαος άδραξε την ευκαιρία αυτή, και δεδομένου ότι δεν μπορούσε να προσφέρει πατριαρχική τιμή στην εκκλησίας της Βουλγαρίας, προτίμησε να την αποσπάσει από τον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης. Απέστειλε πολυμελή αποστολή στη Βουλγαρία, είχε δώσει εκτενείς απαντήσεις σε 106 από τις 114 ερωτήσεις του Βόριδος, και εισηγήθηκε την χειροτονία αρχιεπισκόπου για την εκκλησία της Βουλγαρίας. Μαζί με την παπική αποστολή έφτασε στη Βουλγαρία και η φραγκική αποστολή, καθώς ο Βόρις είχε στείλει το αυτό αίτημά του και στους Φράγκους. Άλλωστε οι σχέσεις μεταξύ Βουλγάρων και Φράγκων ήταν γνωστές από πολύ παλιά. Η παπική αποστολή ζήτησε να εκδιωχθούν και οι Φράγκοι αλλά και οι βυζαντινοί ιεραπόστολοι, εισήγαγε ρωμαϊκά έθιμα, και χρησιμοποίησε στο κήρυγμα τη φραγκική διδασκαλία σχετικά με το filioque, η οποία όμως δεν είχε ακόμα υιοθετηθεί από τον παπικό θρόνο. Οι παπικοί απεσταλμένοι δεν μπόρεσαν να μεταβούν στην Κωνσταντινούπολη, μιας και η παρέμβαση του παπικού θρόνου στη Βουλγαρία και η εκδίωξη από αυτή την βυζαντινών ιεραποστόλων θεωρήθηκαν απαράδεκτες αντικανονικές ενέργειες και δημιούργησαν νέα οξύτητα στις σχέσεις Ρώμης – Κωνσταντινούπολης με σοβαρές πολιτικές προεκτάσεις. Η υπαγωγή της Βουλγαρίας στον παπικό θρόνο θα ενίσχυε την ανατολική πολιτική των Φράγκων, οι εκδιωχθέντες βυζαντινοί ιεραπόστολοι ενημέρωσαν τον πατριάρχη Φώτιο για τις ρωμαϊκές καινοτομίες, οι οποίες είχαν ήδη εισαχθεί στη Βουλγαρία και μάλιστα για τη διδασκαλία και την προσθήκη του filioque στο σύμβολο της πίστης.